اثر عصاره آبی سورگوم (Sorghum bicolor L.) در مهار جوانه‌زنی علف‌های هرز و رشد بادام‌زمینی (Arachis hypogea L.)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و فناوری کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل، ایران

2 بخش تحیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

10.22034/plant.2026.144773.1177

چکیده

مقدمه: علف‌های هرز به‌عنوان گیاهان نامطلوب و زیان‌آور، اثرات منفی قابل‌توجهی بر رشد گیاهان زراعی داشته و با کاهش پتانسیل تولید، موجب افت کمی و کیفی محصولات کشاورزی در مزارع می‌شوند؛ امری که در نهایت خسارات اقتصادی چشمگیری را به کشاورزان تحمیل می‌کند. آللوپاتی پدیده‌ای اکولوژیکی است که طی آن، ترکیبات زیستی فعال از سوی برخی گیاهان زراعی، گیاهان کشت‌شده و همچنین میکروارگانیسم‌هایی نظیر باکتری‌ها و قارچ‌ها به ریزوسفر خاک ترشح شده و بر رشد و فعالیت سایر موجودات زنده پیرامون اثر می‌گذارند. سورگوم به‌دلیل برخورداری از ویژگی‌های آللوپاتیک برجسته، قادر است ترکیبات زیستی متنوعی را از طریق ریشه‌های موئین، ساقه‌ها و دانه‌های خود تولید و آزاد کند. سورگوم (Sorghum bicolor L.) به‌عنوان یک گیاه آللوپاتیک شناخته‌شده، به‌واسطه سنتز ترکیب سورگولئون، توانایی بالایی در سرکوب رشد علف‌های هرز دارد.
مواد و روش­ها: این پژوهش با هدف بررسی اثر عصاره آبی سورگوم بر جوانه‌زنی بذر، رشد گیاهچه، وزن تر و خشک دو گونه علف هرز سلمه‌تره (Chenopodium album L.) و تاج‌خروس (Amaranthus retroflexus L.) و همچنین گیاه زراعی بادام‌زمینی (Arachis hypogaea L.) انجام شد. تیمارها شامل هفت سطح غلظت عصاره (0، 50، 100، 150، 200، 250 و 300 گرم در لیتر) بودند که بر روی هر سه گونه گیاهی اعمال شدند. صفات مورد بررسی شامل درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، متوسط زمان جوانه­زنی، وزن تر و خشک و طول گیاهچه­ علف­های هرز و بادام­زمینی بود.
نتایج: نتایج نشان داد که با افزایش غلظت عصاره، درصد جوانه‌زنی گونه‌های علف هرز به‌طور معنی‌داری کاهش یافت، به‌گونه‌ای که در غلظت‌های 200 تا 300 گرم در لیتر، جوانه‌زنی تقریباً به‌طور کامل مهار شد. در مقابل، گیاه بادام‌زمینی از تحمل نسبی برخوردار بود و حتی در بالاترین غلظت‌ها، تنها کاهش جزئی در درصد و سرعت جوانه‌زنی نشان داد. متوسط زمان جوانه‌زنی در علف‌های هرز یا کاهش یافت و یا به‌صورت نامنظم تحت تأثیر قرار گرفت، در حالی که در بادام‌زمینی افزایش جزئی در متوسط زمان جوانه‌زنی مشاهده شد که بیانگر تأخیر جزئی در فرآیند جوانه‌زنی است. پاسخ‌های مربوط به رشد گیاهچه نیز بین گونه‌ها متفاوت بود؛ به‌طوری‌که طول گیاهچه و وزن تر و خشک علف‌های هرز به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت، در حالی که گیاهچه‌های بادام‌زمینی در غلظت‌های بالاتر تنها کاهش متوسطی نشان دادند. مقادیر ED₅₀ نیز حساسیت بالاتر گونه‌های علف هرز را نسبت به بادام‌زمینی تأیید کرد.
نتیجه­گیری: در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که عصاره آبی سورگوم می‌تواند به‌عنوان یک مهارکننده طبیعی مؤثر در کنترل علف‌های هرز عمل کند، در حالی که اثرات محدودی بر گیاه زراعی دارد؛ موضوعی که کاربرد بالقوه آن را در مدیریت زیستی علف‌های هرز و کاهش مصرف علف‌کش‌های شیمیایی برجسته می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Effect of aqueous sorghum (Sorghum bicolor L.) extract on weed germination and peanut (Arachis hypogaea L.) growth

نویسندگان [English]

  • Azam Hatami Hampa 1
  • Mohammad Taghi Alebrahim 1
  • Salim Farzaneh 1
  • Elham Samadi Kalkhoran 2
  • Seyedeh Asieh Khatami 1
1 Department of Plant Production and Genetics, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education, and Extension Organization (AREEO), Hamedan
چکیده [English]

Introduction: Weeds are considered undesirable and harmful plants that adversely affect the growth of cultivated crops. By reducing crop productivity, weeds significantly decrease both the quantity and quality of agricultural products in farming systems, ultimately causing substantial economic losses for farmers. Allelopathy is an ecological phenomenon involving the production and release of biologically active compounds by certain crops, cultivated plants, and microorganisms such as bacteria and fungi into the soil rhizosphere, thereby influencing the growth and development of neighboring organisms. Sorghum possesses pronounced allelopathic properties, enabling it to produce and release a wide range of phytotoxic compounds from its root hairs, stems, and grains. Sorghum (Sorghum bicolor L.) is a well-known allelopathic crop with a strong potential to suppress weed growth, primarily due to the synthesis and release of the allelochemical sorgoleone.
Materials and Methods: The present study was conducted to evaluate the effects of aqueous Sorghum bicolor extract on seed germination, seedling growth, and fresh and dry biomass of two weed species, lambsquarters (Chenopodium album L.) and redroot pigweed (Amaranthus retroflexus L.), as well as the crop plant peanut (Arachis hypogaea L.). Treatments consisted of seven extract concentrations (0, 50, 100, 150, 200, 250, and 300 g L⁻¹), which were applied to all three plant species. The traits studied included germination percentage, germination rate, average germination time, fresh and dry weight, and seedling length of both weeds and peanuts.
Results: The results demonstrated that increasing concentrations of sorghum aqueous extract significantly reduced the germination percentage of the weed species, with germination being almost completely inhibited at concentrations of 200–300 g L⁻¹. In contrast, peanut exhibited relatively high tolerance to the extract, showing only slight reductions in germination percentage and germination rate even at the highest concentrations. The average germination time of the weed species was either shortened or irregularly affected by the treatments, whereas a slight increase in mean germination time was observed in peanut, indicating a minor delay in germination. Seedling growth responses varied among species; seedling length as well as fresh and dry biomass of the weed species were markedly reduced, while peanut seedlings showed only moderate reductions at higher extract concentrations. The ED50 values further confirmed the greater sensitivity of the weed species compared with peanut.
Conclusion: Overall, these findings indicate that aqueous Sorghum bicolor extract can serve as an effective natural inhibitor of weed growth while exerting limited adverse effects on the crop, highlighting its potential application in biological weed management strategies and in reducing reliance on chemical herbicides.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Allelopathy
  • Amaranthus retroflexus
  • Germination percentage
  • Chenopodium album
  • Dry weight

مراجع

Abu-Nassar, J., & Matzrafi, M. (2021). Effect of herbicides on the management of the invasive weed Solanum rostratum Dunal. (Solanaceae). Plants, 10(2), 284. https://doi.org/10.3390/plants10020284
Alam, S. M., Ala, S. A., Azmi, A. R., Khan, M. A., & Ansari, R. (2001). Allelopathy and its role in agriculture. Journal of Biological Sciences, 1(5), 308-315. https://doi.org/ 10.3923/jbs.2001.308.315
Alsaadawi, I. S., Al-Khateeb, T.A., Hadwan, H. A. & Lahmood, N. R. (2015). A chemical basis for differential allelopathic potential of root exudates of Sorghum bicolor L. (Moench) cultivars on companion weeds. Journal of Allelochemical Interactions, 1(1), 49-55. https://doi.org/ 10.22067/JPP.V32I1.62909
Al-Samarai, G. F., Mahdi, W. M., & Al-Hilali, B. M. (2018). Reducing environmental pollution by chemical herbicides using natural plant derivatives–allelopathy effect. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 25(3), 449-452. https://doi.org/ 10.26444/aaem/90888
Bai, B., Xu, X., Hai, J., Hu, N., Wang, H., & Suo, Y. (2019). Lauric acid‐modified nitraria seed meal composite as green carrier material for pesticide-controlled release. Journal of Chemistry, 1, 5376452. https://doi.org/10.1155/2019/5376452
Basuchaudhuri, P. (2022). Physiology of the Peanut Plant. CRC Press, 430p. https://doi.org/10.1201/9781003262220
Carroll Johnson III, W., & Mullinix Jr, B. G. (2005). Texas panicum (Panicum texanum) interference in peanut (Arachis hypogaea) and implications for treatment decisions. Peanut Sciences, 32(1), 68-72. https://doi.org/10.3146/0095-3679
EI-Khatib, A. A., Hegazy, A. K., & Galal, H. K. (2004). Does allelopathy have a role in the ecology of Chenopodium murale? In Annales Botanici Fennici (pp. 37-45). Finnish Zoological and Botanical Publishing Board.
Ellis, R. H., & Roberts, E. H. (1981). The quantification of ageing and survival in orthodox seeds. Seed Science and Technolgy, 9, 377-409.
Fateh, E., Sohrabi, S. S., & Gerami, F. (2012). Evaluation of the allelopathic effect of bindweed (Convolvulus arvensis L.) on germination and seedling growth of millet and basil. Advances in Environmental Biology, 6(3), 940-950
Goulson, D., Thompson, J., & Croombs, A. (2018). Rapid rise in toxic load for bees revealed by analysis of pesticide use in Great Britain. Peer Journal, 6, 5255. https://doi.org/10.7717/peerj.5255
Gupta, D. K., Palma, J. M., & Corpas, F. J. (2018). Antioxidants and antioxidant enzymes in higher plants (pp. 1-300). Berlin: Springer International Publishing. https://doi.org/ 10.1007/978-3-319-75088-0
Hatami Hampa, A., Javanmard, A., Alebrahim, M. T., & Sofalian, O. (2018). allelopathic effects of the aqueous extract of Russian knapweed (Acroptilon repens L.) and sorghum (Sorghum bicolor) on germination indices and enzymatic activity of some cultivated plants and weeds. Journal of Advances in Plant Protection, 31(4), 676-689. https://doi.org/ 10.22034/PLANT.2023.62944
Hura, T., Dubert, F., Dąbkowska, T., Stupnicka-Rodzynkiewicz, E., Stokłosa, A.. & Lepiarczyk, A. (2006). Quantitative analysis of phenolics in selected crop species and biological activity of these compounds evaluated by sensitivity of Echinochloa crus-galli. Acta Physiologiae Plantarum, 28(6), 537-545. https://doi.org/ 10.1007/s11738-006-0049-3
Hussain, M. I., Danish, S., Sánchez-Moreiras, A. M., Vicente, Ó., Jabran, K., Chaudhry, U. K., Branca, F., & Reigosa, M. J., (2021). Unraveling sorghum allelopathy in agriculture: Concepts and implications. Plants, 10(9), 1795. https://doi.org/10.3390/plants10091795
Hussain, M. I., El-Sheikh, M. A., & Reigosa, M. J. (2020). Allelopathic potential of aqueous extract from Acacia melanoxylon R. Br. on Lactuca sativa. Plants, 9(9), 1228. https://doi.org/10.3390/plants9091228
Inderjit, Duke, S. O. (2003). Eco physiological aspects of allelopathy. Planta, 217, 529-539. https://doi.org/ 10.1007/s00425-003-1054-z
Kang, G. Q., Wan, F. H., Liu, X., & Guo, L. (2008). Influence of two allelochemicals from Ageratina Adenophora Sprengel on ABA, IAA and ZR contents in roots of upland rice seedlings. Allelopathy Journal, 21, 253-262. https://doi.org/ 10.1007/s00425-003-1054-z
Khamare, Y., Chen, J., & Marble, S. C. (2022). Allelopathy and its application as a weed management tool: A review. Frontiers in Plant Science, 13, 1034649. https://doi.org/10.3389/fpls.2022.1034649
Macías, F. A., Mejías, F. J., & Molinillo, J. M. (2019). Recent advances in allelopathy for weed control: from knowledge to applications. Pest Management Science, 75(9), 2413-2436. https://doi.org/ 10.1002/ps.5355
Maguire, J. D. (1962). Speed of germination—aids in selection and evaluation for seedling emergence and vigor. Crop Science, 2, 176–177. https://doi.org/10.2135/cropsci1962.0011183X000200020033x
Patil, M. B., Jalapure, S. S., Prakash, N. S., & Kokate, C. K. (1983). Anticellular properties of alcoholic extract of Sorghum spp. in rats. ISHS Press.
Perry D. (1981). Methodology & application of vigor tests. In: Handbook of vigor test methods.
Ranal, M. A., & Santana, D. G. D. (2006). How and why to measure the germination process? Brazilian Journal of Botany, 29, 1-11.
Reidsma, P., Accatino, F., Appel, F., Gavrilescu, C., Krupin, V., Tasevska, G. M., Meuwissen, M. P., Peneva, M., Severini, S., Soriano, B., & Urquhart, J. (2023). Alternative systems and strategies to improve future sustainability and resilience of farming systems across Europe: from adaptation to transformation. Land Use Policy, 134, 106881. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2023.106881
Ritz, C., Baty, F., Streibig, J. C., & Gerhard, D. (2015). Dose-Response Analysis Using R. Plos One, 10(12), 0146021. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0146021
Roberta, M., Donato, L., Stefen, B., Vanti, M., Clarazain, M., & Goseppe, Z. (2010). Temperature and water potential as parameters for modeling weed emergence in central- northern Italy. Weed Science, 58, 216-222.
Sarić-Krsmanović, M., Gajić Umiljendić, J., Radivojević, L., Šantrić, L., Potočnik, I., & Đurović-Pejčev, R. (2019). Bio-herbicidal effects of five essential oils on germination and early seedling growth of velvetleaf (Abutilon theophrasti Medik.). Journal of Environmental Sciences. and Health, Part B, 54(4), 247-251. https://doi.org/ 10.1080/03601234.2018.1550309
Scott, S. J., Jones, R. A., & Williams, W., (1984). Review of data analysis methods for seed germination 1. Crop Sciences, 24(6), 1192-1199. https://doi.org/10.2135/cropsci1984.0011183X002400060043x
Shang, Z. H., & Xu, S. G., (2012). Allelopathic testing of Pedicularis kansuensis (Scrophulariaceae) on seed germination and seedling growth of two native grasses in the Tibetan plateau. Fyton, 81, 75-79. https://doi.org/10.32604/phyton.2012.81.075
Sturm, D. J., Kunz, C., & Grehards, R. (2016). Inhibitory effects of cover mulch on germination and growth of Stellaria media (L.) Vill. Chenopodium album L. and Matricaria chamomilla L. Crop Protection, 90, 121-130.  https://doi.org/ 10.1016/j.cropro.2016.08.032
Ullah, R., Aslam, Z., Attia, H., Sultan, K., Alamer, K. H., Mansha, M. Z., Althobaiti, A. T., Al Kashgry, N. A. T., Algethami, B., & Zaman, Q. U., (2022). Sorghum allelopathy: alternative weed management strategy and its impact on mung bean productivity and soil rhizosphere properties. Life, 12(9), 1359. https://doi.org/ 10.1016/j.cropro.2016.08.032
Weston, L. A. (1996). Utilization of Allelopathy for Weed Management in Agroecosystems. Agronomy Journal, 88, 860-866.  https://doi.org/10.2134/agronj1996.00021962003600060004x
Weston, L. A., Alsaadawi, I. S. & Baerson, S. R. (2013). Sorghum allelopathy--from ecosystem to molecule. Journal of Chemical Ecology, 39(2), 142-53.  https://doi.org/ 10.1007/s10886-013-0245-8
Yang, C. M., Lee, C. N., & Chou, C. H. (2002). The biology of Canadian weeds Amaranthus retroflexus L., A. powelli Swatson and A. hybridus L. Canadian Journal of Plant Science, 84, 631-668.  https://doi.org/ 10.4141/P02-183
Yar, S., Khan, E., Hussain, I., Raza, B., Abbas, M., & Munazza, Z. (2020). Allelopathic influence of sorghum aqueous extracts and sorghum powder on germination indices and seedling vigor of hybrid corn and jungle rice. Planta Daninha, 38, 020192192. https://doi.org/ 10.1590/s0100-83582020380100005
Yarnia, M., Benam, M. K., & Tabrizi, E. F. M. (2009). Allelopathic effects of sorghum extracts on Amaranthus retroflexus seed germination and growth. Journal of Food Agriculture and Environment, 7(4), 770-774.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار