ارزیابی تنوع فنوتیپی در لاین‌های اصلاحی گندم دوروم براساس صفات زراعی و ظاهری دانه در شرایط دیم

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 مرکز تحقیقات غلات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران

4 گروه گیاه پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

10.22034/plant.2025.144670.1176

چکیده

با توجه به اهمیت آگاهی از تنوع ژنتیکی در پیشبرد اهداف برنامه‌های به‌نژادی، بررسی خصوصیات مورفولوژیک تعیین کننده عملکرد از جمله روش‌های مناسب برای دستیابی به معیارهای گزینش در جهت بهبود عملکرد و معرفی ارقام تجاری گندم دوروم می‌باشد. در این پژوهش، 171 ژنوتیپ گندم دوروم شامل 69 لاین اصلاحی دریافتی از مرکز بین‌المللی ایکاردا و 100 لاین دریافتی از مرکز بین‌المللی سیمیت به همراه دو رقم گندم دوروم ساجی و ذهاب به‌عنوان شاهد به‌صورت آزمایش مشاهده‌ای تحت شرایط دیم از نظر صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه و خصوصیات ظاهری دانه طی دو سال زراعی (97-1396 و 98-1397) ارزیابی شدند. براساس نتایج حاصل، تنوع قابل توجهی از لحاظ صفات زراعی و ظاهری دانه در لاین‌های مورد بررسی مشاهده گردید. سال زراعی اول دارای میانگین عملکرد دانه کمتر و وزن هزار دانه بیشتری نسبت به سال زراعی دوم بود. الگوی همبستگی صفات و گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها براساس تجزیه خوشه‌ای در هر دو سال تا حدودی مشابه بود. نتایج تجزیه به عامل‌ها نشان داد که صفات محیط دانه، طول دانه و فاصله بین تقاطع طول و عرض با مرکز ثقل دانه، درصد قابل توجهی از تغییرات داده‌ها در ژنوتیپ‌های گندم دوروم را توجیه نمودند. تنوع قابل توجهی براساس داده‌های عملکرد دانه، وزن هزار دانه و صفات ظاهری مرتبط با شکل دانه در لاین‌های مورد بررسی مشاهده گردید که می‌تواند در برنامه اصلاحی گندم دوروم مورد توجه قرار گیرد. از نتایج حاصل می‌توان در جهت شناسایی ژنوتیپ‌هایی با عملکرد بالا و خصوصیات مناسب دانه در ژرم پلاسم گندم دوروم استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessment of phenotypic variation in durum wheat breeding lines based on agronomic and grain morphological traits under rainfed condition

نویسندگان [English]

  • Sanaz Fatahi 1
  • Kianoosh Cheghamirza 1 2
  • Reza Mohammadi 3
  • Saeid Abbasi 4
  • Leila Zarei 1 2
1 Department of Plant production and Genetics, Faculty of Agricultural Sciences and Engineering, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Cereal Research Center, Razi University, Kermanshah, Iran
3 Dryland Agricultural Research Institute, Agriculture Research, Education and Extension Organization (AREEO), Kermanshah, Iran
4 Department of Plant Protection, Faculty of Agricultural Sciences and Engineering, Razi University, Kermanshah, Iran
چکیده [English]

Given the importance of knowledge of genetic diversity in advancing the goals of breeding programs, examining morphological characteristics that determine yield is one of the appropriate methods for achieving selection criteria for improving yield and introducing commercial varieties of durum wheat. In this study, 171 durum wheat genotypes, including 69 genotypes received from ICARDA and 100 genotypes received from CYMMIT, along with two durum wheat cultivars “Saji and Zahab” as checks, were evaluated in an observational experiment under rainfed conditions for grain yield, thousand-grain weight, and grain-related morphological characteristics during two consecutive cropping seasons (2017-18 and 2018-19). Based on the results, significant difference in grain yield and grain-related morphological characteristics was observed in the studied genotypes. The results showed that the first cropping season had a lower average grain yield and a higher thousand-grain weight than the second cropping season. The correlation pattern of traits and genotype grouping based on cluster analysis was somewhat similar in both years. The results of factor analysis showed that grain length, grain length and width, the distance between intersection of length and width and center of gravity explained a significant percentage of the variance among the studied durum wheat genotypes. A significant variation was observed for grain yield, thousand-kernel weight and grain-related morphological characteristics in the studied durum wheat germplasm, which can be considered in the durum wheat breeding program. The results can be used to identify genotypes with high yield and suitable grain characteristics in durum wheat germplasm.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cluster analysis
  • grain yield
  • grain circularity
  • thousand-grain weight
تولید و ژنتیک گیاهی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 25 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار